Az gittim uz gittim bir düş ile gündüze erdim, evliyalar sözüne geldim. Derelerden aşarak tepelerden koşarak, çayır çimen geçip lale sümbül biçerek... Altı ay bir güz gittim. Vara vara vardım bir değirmenin başına. Altında seller gider üstünde korlar yanar, yedi başlı canavarlar bir sandığın başını tutar. Sandık sandık içinde inci mercan yüzünde, çektim krala kılıcı, Kaf Dağı'nın düzünde.

Evvel zaman içinde kalbur saman içinde... Sür sürenin, yol gidenin, kuyruğu bile var bende ki bu yalanın... Eşek pireye nal çakar, katır fırında un karar, Şehriyar'a masallar Şehrazat'la nam salar...  Veledin teki, bir acayip cihana ağlaya ağlaya gözlerini açar.

Açar ya açmayası gözlerini, baba düzene baş kaldırmış demir kapılar ardında yatar. Ana meslekten men edilmiş dört bir yanda iş arar. Gün geçer günler geçer. Yarı aç yarı çıplak zor yürüyen yıllarda, görüş günlerinden hatıra, boncuklardan kuş geçer.

Üç çocuklu güzel anne tahsiline tükürüp giderken biçki dikiş vardiyasına, bakıcı anne enselere patlatmaktadır şaplakları ardı ardına. Ve güzel anne, parasıyla tuttuğu bakıcıyı yıllar sonra bile minnetle anacaktır -çocuklarına attığı dayaklardan habersiz- hem merhamet hem de saygıyla!

Aslında varmış veletlere bakacak varlıklı dede, zengin nene. Lakin vatan haininin kendisi gibi çocuğu da hain olurmuş mutlaka. Üstelik çocuğunun çocuğu, sonra çocuğun torunu ve hatta o çocuğun beslediği tosbağada! Bu hainlik ne illet ne pis bir şeymiş. İnce hastalık gibi bir şeymiş mel'un. Aynı tastan yemek yedin mi yedin, bittin.

Bir acayip günlermiş geçip giden. Birkaç istisna dışında parası olana da kıtmış nimet, olmayana da.

Sanki koskoca dünya yaşanılan küçük şehirden veya kasabadan ibaretmiş. Uzak ülkelerde yaşananlardan, dönen pazarlılardan, alınıp satılan insan hayatlarından, gelecek sömürü ve savaşlardan haberdar olanlar, diğer dünyaya göç ettirilmiş; canını kurtaranlar o uzak ülkelere yurttaş gitmiş, kalanlarda mapushanelerde çile doldurmaya durmuş! Derken, geriye kala kala küçük hayallerle avunan şu sembolik yığın kalmış. İşte bizim kahraman velet tam da bu yığın içerisinde toz tanesi kadar küçük bir zerreymiş.

İlk mektebe başlarken güzel anne ve hain damgalı babaya söz vermiş, siyasetçi olmak yok diye. Herkesten önce öğrenmiş hem yazmayı hem okumayı. Kendisine bir türlü inanmayan öğretmeni her gün kızgın kızgın mektup yazarmış güzel anneye, çocuğunuzun ödevlerini yapmayınız diye! Diğer kardeşler haylazlıkla çocukluğun hakkını verirken, bizim velet doldurmaktaymış küçük kitaplığını hikayelerle.

Eve döndükten sonra ticarete başlayan baba, sıkça görülen kabuslardan ve arada kurulan çilingir sofralarından hariç tövbe etmiş vatan hainliğine. Evin kütüphane müdürü de babanın kendisiymiş. Okunan yazar ve hikayeler evvela kendi sansüründen geçer, başkaldırı şüphesi görülen kitaplar kapakları koparıldıktan sonra itina ile yatak altındaki kutuya teslim edilirmiş. Böylelikle kendi kitaplarını yakanlardan daha merhametli davranmışmış. Bizim velet ise tecrübeden geçen kitapları sorgusuz sualsiz bir nefeste bitirirmiş.  Kitap olsun da ne olursa olsunmuş.

Lakin yaramazımız orta mektebi bitirmeden öğretmenlerine kafa tutar olmuş. Ne diye tarih derslerinde ha bire bizim maziden dem vurulurmuş? Aynı kitap döne dolana her yıl ezbere okutulurmuş. Ecnebi illerin mazisinde neler olmuş peki? Bunu bilen bildiren neden yokmuş? Çin Tarihi, Avrupa Tarihi, Rus Tarihi ikişer satırlık felsefe akımlarından mı ibaretmiş? Ayrıca din dersleri, Kur'an belgesi ve haliyle bilgisinden yoksunmuş. İslam dokuz on surenin ezberlenmesinden mi ibaretmiş? Üstelik resim dersi neymiş öyle? Düz çizgi bile çizemeyen ‘ben'in eline guaj boyalar verip bahar kompozisyonu çizdirmenin alemi neymiş? Ya ikide bir toplanan tebeşir parası, tuvalet tamir parası, çatı onarım parası, nefes aldın, amuda kalktın, hoppala hapşırdın, olmadı tıksırdın aidatları da neymiş? Devlet mektebi değil de, özel mektep okurmuşum da meğer, haberim mi yokmuş? Şu Anadolu Lisesi sınavlarını da anlamak mümkün değilmiş. Sonuçta onlarda devlet okuluymuş. Meslek lisesi anlaşılabilir de, devlet okullarını sınıflaştırmanın manası neymiş? Bu okullar daha kaliteli eğitim veriyorsa bütün okullara niye aynı imkan sağlanmazmış da, insanlar zorla ezberli sınavlara, deve yüküyle para dökülen dershanelere zorlanırmış? Zamanı geldiğinde saç hizası, yok efendim ayakkabı cilası, olmadı paşam defter kaplığı noksanlıklarına da acımadan sıra dayağı çeken muavine iki satır laf yok değilmiş.

İşte bunlar ve daha nice ders ortalarında sorulan sorular veledimizi sakıncalı öğrenciler listesinin başköşesine oturtmuş ve bizim ihtiyarların teorisi de böylece doğrulanmış olmuş; babası vatan haini olanın çocuğu da aynı haltın soyu olur!

Babayla anne bakmış olacak gibi değil. Yollamışlar bizim kahraman veledi köydeki kuzenlerin yanına. Olur ya, belki hava değişimi iyi gelir yaramazımızın karmaşık dimağına!

Önceleri pek bir hoş gelmiş organik tatil bizimkine. Gelin görün ki iki gün sonra soru işaretleri burada da yakasına yapışmış. Fakat bu sefer akıllı davranmış kahramanımız. Sadece seyretmekle, yaşananları anlamaya çalışmakla kalmış.

Aslına bakarsanız daha önce de birkaç kez köye gelmiş ve hakkını vermek gerekir ki zaman içinde çok şey değişmiş. Elektrik varmış mesela artık, üstelik istersen yirmi dört saat açık. Eskiden öylemiymiş? Hava karardı mı en çok lazım olan anda gaz lambası yasakmış, dışarı çıkmanın da yasak olduğu gibi.

Aynı hafta Almanya'dan gelen diğer kuzenlerle bölge turları başlamış.

1-      Evliya hazretlerinin el ve ayak izlerinin görüldüğü kayalarda adak

2-      Bir başka Evliya hazretlerinin atının nallarına ait işaretlerin yanında adak

3-      İstemeyerek gelin olan kızın dönüştüğü rivayet olunan taşın yanındaki çalıya çaput

4-      Sırt üstü uzanmış iken bir anda dağa dönüşen Arap Kız'ın dönüştüğü dağa gün ışığında bakmak suretiyle dilenecek dilek

5-      Ancak ki kalbi temiz insanların takılmadan geçebileceğine inanılan ve şişkolar tarafından ısrarla denenen, ortası delik ağaçla imtihan ve inatlaşma

6-      Envai türbeden yenge tarafından dua ve üfleme eşliğinde yutturulan toprak

7-      Çaktırmadan tabutlardan aşırılan yeşil bez parçaları

8-      Alın çatlarına yapıştırılmış kırmızı mühür

Bütün bunların etrafında insanın genzini yakan fakirlik, çocukların gözlerindeki çaresizlik, bakışlardaki heves hüzünlendirmiş bizimkini. Üç gündür ‘medeniyet aşağı medeniyet yukarı' atıp duran sonradan görme enişteye söylemiş fikrini kahramanımız; ‘Hayvanları keseceğimize, şu çocuklara kitap alsaydık, önlük alsaydık, sefalet içindeler bak!' Demiş, demez olasıca! Babası gibi kafir olacak başlarına. Sade kafir olsa neyse. Hem anarşik hem kafir! Öyle babadan böyle velet olur.

İkinci gün bileti kesilmiş anacığının yanına. Otobüse bindirilirken çantasının olmadığı kimsenin dikkatini çekmemiş. Beklide fark edilmiş ama otobüs çantayı beklemezmiş. Hele sonradan görme akrabalar iki gün sonraki diğer otobüsü hayatta bekleyemezmiş. Aman canım zaten köydeki çocuklara, kitaplar elbiseler dün geceden taksim edilmiş. Veledimiz işi şansa bırakır mıymış?

Eve döndüğünde güzel anne olanları dinlemiş. Cevap bildikmiş; ‘doğruluk iki aşamalıdır. Doğruyu düşünmek ve doğruyu söylemek... Sen şimdilik sadece düşün!'

O laf küpe olmuş bizim her duruma ekşiyen velede. Başlamış sadece düşünmeye. Kimseyle konuşmaz olmuş o günden sonra. Kaçmış uzun sohbetli ev gezmelerinden, arkadaş muhabbetlerinden. Küçük odası ve hain damgalı babanın sansüründen kurtulmuş kitapları tek sığınak olmuş önce büyüyüp gittikçe daha da küçülen veledimize. Kestirmiş bir gün erkek berberinde upuzun saçlarını en dibinden. O kadar nefret etmiş ki; hem kötekle hem kötekli ezberle adam ettirilmeye çalışılan mektepten, tek sıralardan, etek boylarından, sürgünle gönderilmiş hocaların tasdiklerini zevkle imza edenlerden... Çalışmış etmiş kurtulmuş iki senede lise mektebinden. Lafı gediğine koymayı ihmal etmemiş tabi muavin:

Takdirleri de düşünce üç kredin daha kalıyor aslında ama yazın bir ders verek sana, anarşik! Eylül'de mezunsun. Seç bakalım ne istersen!

Cevap gecikmemiş tabi bizim münasebetsizden: Ver hoca, mantık!

Hoca kükremiş: kızım dellendin mi sayısalcı adama nasıl yazayım, mantık!

Bizimkinde tık yok. Taktı mı takar! Babasının soyu ne de olsa!

Hoca almamış tabi mesajı, ya da almak istememiş. Bildiği tek şey varmış ki, velet giderayak çelmeyi takmış! Branş kendisi olunca yaz boyu anarşikle, mantık! Sıkıysa verme dersi. Bakanlığa kadar gider bu kör olası musibet. Kovayım desen kovulmaz, süreyim desen sürülmez...

Masal mı, burada mı? Hayatta bırakmam, bitmez!

(sürecek...)

Sevda EĞER