Sağı solu yol ve sağı solu yol değilken yaşama merhaba demiş…

BİLMEDİKLERİMİZİ SORDUK

BİLENLERDEN BİLGİ ALDIK

Prof. Dr. Ünal Alptekin ile Röportaj

-Bilezikçi Çiftliği Değil, İstanbul Üniversitesi Araştırma Ormanı-

        İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi’nde ziyaret ettiğimiz Prof. Dr. Ünal Alptekin’den öncelikle Bilezikçi Çiftliği’ndeki ağaçlar ve yapılan çalışmalar hakkında bilgi istedik. Sözlerine, o bölgenin artık İstanbul Üniversitesi’nin Araştırma Ormanı olduğunu, Bilezikçi Çiftliği dendiğinde insanların özel bir arazi zannettiklerini belirterek başladı Profesör. Sohbetimiz Kavak, Kilyos, Zekeriyaköy’deki anıt ağaçlar ve ormanlarla ilgili konularla sürdü.

-İstanbul Üniversitesi Araştırma Ormanı’ndaki Çalışmalar-

Prof. Dr. Ünal Alptekin, oradaki ağaçlara her yıl birdenbire kuvvetli bir müdahaleyle şekil vermenin yanlış olacağını; bu nedenle budama mevsiminde öğrencilerle gidip birazcık etrafını açıp kuru dallarını budadıklarını açıkladı bize. Ayrıca hem Üniversite’nin bahçesinde, hem de Araştırma Ormanı’nda en yararlı, en verimli çalışmaları, bahçıvanlar veya elemanlarla değil, öğrencilerle yaptıklarına dikkat çekti. Tekrar Araştırma Ormanı’ndaki çalışmalara dönen Profesör, anıt ağaçlarda üst dallarda budama yapmanın zor ve tehlikeli olduğunu anlatarak, bunun için deneyimli ekip ve itfaiye aracının  olması gerektiğini, bunu da 2 yıldır yapamadıklarını, yaptıkları şeyin, yeni sürgünlerin ağaca zarar vermemesi için alınmasıyla sınırlı kaldığını anlattı.

-İstanbul Üniversitesi Araştırma Ormanı’na Girişler Kontrol Edilemiyor-

        Araştırma Ormanı’na gittiğimizde tanık olduğumuz, etraftaki şişe benzeri kirlilik yaratan maddelerden söz etmemiz üzerine, İstanbul Üniversitesi Araştırma Ormanı’na  maalesef girişleri kontrol edemediklerini, giren insanların ateş yakmak,tarihe geçmek amacıyla ağaçların üzerine isimlerini kazımak gibi kötülüklerde bulunduklarını açıkladı, Profesör.

-Ağaçların Yaşlarının Gerçeğinden Büyük Söylenmesi, İnsanları  Tahribattan Vazgeçirebilir-

Yaşının 750 olduğu söylenen Kavak Hisarı’nın önündeki çınar ağacının yaşı hakkında bilgi istememiz üzerine, bilimsel yöntemle tam yaşının tespit edilebileceği; fakat yine de 200’ü geçmeyeceği yanıtını aldık. Kafamızda oluşan, neden doğru yaşları söylenmiyor şeklindeki, soru işaretlerini, Profesör’ün: ‘‘ Belki insanlar büyük rakamlardan etkilenir de tahribattan vazgeçip korumaya çalışırlar. Bu nedenle ağacın yaşı hakkındaki fazla söylemlere sesimizi çıkarmıyoruz.’’ yönündeki açıklamasıyla giderdik.

- ‘‘Asistanken Askeri Bölgelerdeki Yeşilliklere Neden Zor Giriyoruz Diyordum, Şimdi(Profesörken) Askerler Keşke Yine Korusalar Diyorum’’-

        Bazı anıt ağaçların, örneğin Kilyos Kalesi’nin karşısındaki anıt çınarın askeri bölgede kaldığını belirtmemiz üzerine, girmekteki zorluğu Komutanlıktan ilgili izni alarak giderebileceğimizi söyleyen Profesör, bu konuyla ilgili bir de anısını paylaştı. Kendisi asistanken Fener’in burnuna kadar olan ormanda uygulama yapmak üzere gittiklerinde, üstelik önceden randevu almalarına rağmen askerlerin çıkardığı güçlüğe o zamanlar kızdığını; fakat koruma kalktıktan sonraki şimdi gelinen yapılaşma durumunda keşke askerler yine orayı korusalardı dediğini belirtti. Yeşilliklerin, özellikle stratejik yerdekilerin korunmasında ormancılardan çok askerlerin etkisinin bulunduğunu vurguladı. Bu konuda kendisinin makale yazmak istediğini söyleyerek önemini belirtti.

-Kocataş Suyu’ndaki Anıt Ağaçlar-

        Kocataş Suyu’nda 1-2 yıl önce yaptığı çalışmadan söz eden Profesör, orada da anıt ağaçlar niteliğinde birkaç tane ağaç olduğunu belirtti. Sözlerini şöyle sürdürdü: ‘‘ Çok eski yıllarda Türkiye’nin doğasında olmayan ağaçlar getirilip dikilmiş. En az 100 yıl önce dikilen dev bir sekoya ve lale ağacı var. O da anıt ağaçtır, ben tescil ettim, kayıtlara girmiş olması lazım.’’

-Özel Mülk Sahipleri, Arazilerindeki Bitkilerin Tespit Edilmesini İstemezler-

        Kendimiz de tanık olduğumuz, özel mülkteki anıt ağaçların gösterilmemesinin nedenlerini sorduk. Özel mülkteki insanların arazilerine girilip bitkilerin tespit edilmesini istemeyeceklerini belirten Profesör, imara açılacağı zaman ağaçla ilgili durumu kendilerine sorduklarını, tabii ki kendilerinin ağacın korunmasını belirttiklerini söyledi.

                        -Orman İşgalcisi Piknikçilere Dava-

        Daha önceden var olduğunu okuyarak gittiğimiz Sultansuyu’ndaki anıt ağaca piknik alanlarından gitmeye çalıştığımızda, ağaç yokmuş gibi davrandıklarını belirtmemiz üzerine Profesör, ormanları işgal eden, tahrip eden ve hayvan sokan piknikçilerle mahkemelik olduklarını, bu davaların sürdüğünü söyledi.

                -Anıt Ağaçların Kesilmemesi İçin Ne Yapmalı?-

        Anıt ağaçların kesilmemesi için önce tescil edilmesi sonra da tanıtılıp sahip çıkılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Ünal Alptekin her konuda olduğu gibi bu konuda da kamuoyu baskısının önemini vurguladı.

Prof. Dr. Ünal Akkemik

Yrd. Doç. Dr. Hasibe Köse

Anıt Ağaçlar Hakkında Bildiğimiz Yaşlar Aslında Abartı!

   Biz Sarıyer bölgesindeki anıt ağaçlar hakkında hikayeler duyduğumuzu söylediğimizde Prof. Dr. Ünal Akkemik bize bu hikayeleri yalnız oradaki kişilerin anlatabileceğini, onların sadece teknik bilgiler verebileceğini söyledi. Yani onlardan sadece bir ağacın kaç yaşında olabileceğini, hangi ağacın hangi boyutlara ulaşabileceğini öğrenebileceğimizi söyledi. Biz de bunun üzerine gittiğimiz yerlerde anıt ağaçlar hakkında anlatılan yaşlardan bahsettik ve aldığımız cevap aslında bu anlatılanların doğru olmadığı oldu.

   Yrd. Doç. Dr. Hasibe Köse: ‘Bilimsel olarak bir ağacın yaşını öğrenmenin en iyi yolu o ağacın yaş halkalarını saymaktır. Bunu sadece ağacı keserek yapabilirsiniz ancak kesilirse ağaçla ilgili hiçbir şey kalmaz. Bunun başka bir yolu da bir alet yardımıyla ağaçtan kalem şeklinde bir parça çıkartarak onun halkalarını sayarız ve bu şekilde ağacın yaşı hakkında tahminde bulunuruz veya ağacın özüne kadar gidip yaşının yarısını buluruz bu şekilde tamamını buluruz. Ancak size söylenen yaşlar bu yollarla değil sadece görünüşünü bakılarak söylendiğinden yanlıştır.’

   Prof. Dr. Ünal Akkemik: ‘Zaten her ağacın biyolojisi farklıdır. Her ağaç belli bir çap altında aynı yaşta değildir, hatta aynı ağaç türleri bulunduğu ortama göre aynı çapa farklı yaşlarda ulaşabiliyor.’

Ülkemizde Sadece Çapı 1 Metreden Az Olan Ağaçların Yaşları Kesin Bilinebiliyor.

   Orman Fakültesi Araştırma Orman’ında ki içi oyuk çınarın kaç yaşında olabileceğini sorduğumuzda aldığımız cevap ‘İçi oyuk çınar 3 metreden fazla çağa sahiptir ve içi oyuktur. Bu ağacın yaşını hesaplamak mümkün değildir çünkü o ağacın yaşının hesaplanması için öze kadar gidilmesi gerekir ve örnek alınarak tek tek yaş halkalarının sayılması gerekir. Bu mümkün değildir bu nedenle gerçek yaşını bilemiyoruz. Ancak tahmini bir yaş vermek istersek, o ağacın sağlam kalan tarafından örnek alarak ondaki yaş halkalarını sayarız 10 cm lik alana düşen halka sayısıyla ağacın çapına düşen hakla sayısını tahmin edebiliriz. Ağaçlar gençlikte farklı orta yaşlarda farklı boyutlarda halka oluşturdukları için bu şekilde gerçek yaş bulunamaz. Ülkemizde sadece çapı 1 metreden az olan ağaçlara gerçek yaş verebiliyoruz. Çapı 1 metreden fazlaysa gerçek yaş verilemez’.

Kalınlıkla Yaş Aslında Çok da Bağlantılı Değil

   Prof. Dr. Ünal Akkemik ‘ Çınarlar hızlı büyüyen ağaçlardır, çok dallı tepeli ağaçlardır. Bide genel görünüşü diğer ağaçlara göre daha gösterişlidir. Yani baktığımız zaman geniş tepeli, kalın dallı bir gövde yapısı oluşuyor. Kalın dallı yapılarından dolayı çınar ağaçları hızlı gelişiyor. Hızlı geliştiğinden olduğundan daha yaşlı görünüyorlar. Birçok çınar ağacında tepe çok geniş ve o tepeyi besleyen 8 – 10 tane ana dal vardır. Her biri bir gövde gibidir. Bütün bu dallardan gelen besinler ana gövdeyi besler. Bir dal ile ana gövde arasında 3 – 4 yıl fark vardır. Ama dal 1 metre ise Gövde 3 metre olabiliyor. Yaşları birbirine çok yakın ama boyutları farklı. Neden böyle? Çünkü; dalı besleyen tek bir kaynak varken gövdeyi besleyen tüm dallardır. Bu nedenle gövde çok fazla gelişiyor. Bu özelliğinden dolayı genelde bir çok ağaç başta çınarlar, olduğundan çok daha yaşlı görünüyor.’

Ahtapot Çınarı’nın Kolu Neden Düştü?

   Prof. Dr. Ünal Akkemik ‘Ahtapot Çınarı’nın düşen dalı ağırlıktan dolayı olabilir. Muhtemelen gençlik yıllarında belki bir budama veya farklı bir şey sonucunda düşmüştür. Veya yere yakın bir dal ve ağırlıktan dolayı yere temas ederek büyümüş olabilir.’

Ağacın Çürüyen Yeri Beton Tarzı Bir Maddeyle Kapatılıyor

   Beton değil de betona yakın bir madde. Bazı yaşlı ağaçlarda bir süre sonra çürümeler başlıyor. Çürümenin ilerlememesi için veya ağacın dengede kalması için çürüyen kısım alınarak betona yakın bir maddeyle kapatılıyor. Ancak beton değil içinde betondan farklı ağacı besleyen maddeler vardır.

Orman Fakültesi Araştırma Ormanı’nı Devlet Korumaya Almıyor

   Burası devlet mülkü olduğundan isteyen girebiliyor. Niye? Çünkü; devlet eleman azlığından bu büyük ormana yalnız bir kişi görevli olarak verebiliyor o da kapıda bekliyor girmek isteyen giriyor. Koruma önlemleri çok yetersiz bu biliniyor ancak hiçbir şey yapılmıyor.

Özel Mülkte Ağaçlar Anıt Ağaç Olarak Tescillendiyse Gösterilmesi Gerekir

   Yrd. Doç. Dr. Hasibe Köse ‘Özel mülkte de olsa bir ağaç anıtlar kurulu tarafından tescillenirse o ağaçla ilgili bir şeyler yapılabilir. Eğer gösterilmiyorsa kesilmek, kurutulmak isteniyor olabilir ancak tescillendiyse kesinlikle kesilmesine izin verilmez.’

Askeri Alanlardaki Anıt Ağaçlar Ziyarete Açılabilir mi?

   Orman Bölge Müdürlüğü belki bu ağaçları tespit edip bunları insanların ziyaretine açabilir. Ancak bir çok bürokratik işlem gerektiren bir iştir. İstenirse yapılır.

Mor Salkım!

   Mor Salkım buranın doğal bitki örtüsü değildir. Sonradan süs amacı getirilmiş olan bir bitki türüdür. Çok yaşayan bitkilerdir. Çok hızlı büyürler. Bir iki yılda kocaman bir ormanı kaplayabiliyorlar. Sarıyer’deki sahildeki o mor salkımın yaklaşık yaşıyla ilgili… Sarıyer’in yerlileri bilebilir.

Yıldırım Düşen Ağaç Hala Ayakta!

   Ağaçlarda mekanik olarak ikiye ayrılan ağaç ayakta durur. Çünkü odunsu dokular dengede tutar. Yıldırım çarptığında ağacın ortası yaralanır. Ancak bazı ağaçlar yaralansa bile o ağacın sağlam kısımları o ağacı rahatlıkla ayakta tutabilir. Örneğin Kavak’taki Kalenin yanındaki çınar. Ancak yıldırımdan sonra ağacın gelişimi yavaşlar.

Bir Ağacın Yakılması Kesilmesi Önemli Değil Önemli Olan Bütün